Doğa Restorasyon Kanunu (EU2024/1991)
2020 yılında çalışmalarına başlanan Kanun tasarısı, 22 Haziran 2022’de Komisyon tarafından kabul edildi, 20 Haziran 2023 tarihinde Çevre Konseyi tarafından kabul edildi, 27 Şubat 2024’te Parlamento tarafından nihai metin kabul edildi, 17 Haziran 2024’te Konsey tarafından kabul edildi, 29 Temmuz 2024’de AB Resmi Gazetesinde yayımlandı ve 18 Ağustos 2024’te yürürlüğe girdi.
EU2024/1991 Regulation on Nature Restoration
Kanun; kara ve deniz alanlarında, biyoçeşitliliğin ve doğanın dayanıklılığının ekosistem restorasyonu yoluyla sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi; iklim değişikliğinin etkilerinin hafifletilmesi, iklim değişikliğine uyum ve arazi bozulumunun dengelenmesiyle ilgili kapsayıcı hedeflere ulaşılması; gıda güvenliğinin artırılması; uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. 28 maddeden ve 7 Ek’ten oluşmaktadır.
Kanun kapsamındaki alanlar ve ekosistemler genelinde;
2030 yılına kadar en az %20 karasal alanı;
2030 yılına kadar en az %20 deniz alanı;
2050 yılına kadar restorasyona ihtiyaç duyan tüm ekosistemleri kapsayan genel hedeflerini yerine getirmek,
2030 yılına kadar en az 25.000 km‘lik nehri, serbest akan nehire döndürme hedefi,
2030 yılına kadar en az 3 milyar ağaç dikme taahhüdüne katkıda bulunmak için yeterli olup olmadığını değerlendirmelidir.
Restorasyon, biyoçeşitliliği ve ekosistem direncini korumak veya artırmak amacıyla, bir ekosistemin yapısını ve işlevlerinin iyileşmesine aktif veya pasif olarak yardım etme sürecidir. Ekosistem restorasyonu, bir habitatın iyi duruma getirilmesi, en yüksek koşul düzeyine ulaşılması, yeterli nitelik ve niceliğe yükseltilmesi yoluyla yapılır.
Restorasyon Hedefi
Kanun, karasal, kıyı ve tatlısu ekosistemi restorasyonu; deniz ekosistemi restorasyonu; kent ekosistemi restorasyonu; nehirlerin doğal bağlantısının ve ilgili taşkın yataklarının doğal fonksiyonlarının restorasyonu; polinatör popülasyonu restorasyonu; tarım ekosistemleri restorasyonu; orman ekosistemi restorasyonu için yükümlülükler ve hedeflere yer vermiştir.
Ulusal Restorasyon Planı
Devletler, Komisyon tarafından belirlenecek plan formatına uygun olarak, ulusal restorasyon plan taslaklarını hazırlayarak 1 Eylül 2026 tarihine kadar Komisyona sunacaklar.
Planda, her bir restorasyon hedefine ulaşmak için gereken restore edilecek alan miktarları belirlenmeli ve planlanan ve uygulamaya konulan restorasyon tedbirleri tanımlanmalı, karasal, kıyı ve tatlısu ekosistemi restorasyonu ile deniz ekosistemi restorasyonu hedeflerini için alınan tedbirleri içeren özel bir bölüm ayrılmalı, göstergeler belirlenmeli, restorasyon önlemlerinin zaman içinde sosyo-ekonomik faydalarının yanı sıra iklim değişikliğinin etkisini hafifletme ve arazi bozulumunu dengelemeye ilişkin tahmini ortak faydalar hesaplanmalıdır.
Devletler yükümlülüklerini yerine getirmek için restorasyon önlemleri belirleyip, uygularken, 2030’a kadar en az 3 milyar ağaç dikme taahhüdünde bulunacaklardır. Bunun için, tür çeşitliliği ve yaş-yapı çeşitliliğini sağlayacak, yerel ağaç türlerine öncelik verecekler ancak, çok özel durumlarda ve koşullarda, iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artıracak yerel olmayan türler kullanılabilecektir.
İzleme ve Raporlama
Devletler, habitat tiplerinin kendi sınırları içinde kapladığı alanı, durumunu, trendini, türlerin niteliğini, trendini; kentsel ekosistem alanlarında yeşil alan ve ağaç kapalılık örtüsünü, tarımsal ekosistemlerdeki biyolojik çeşitlilik göstergelerinin en az ikisini; yaygın tarım arazisi kuş türleri popülasyonlarını; orman ekosistemlerindeki biyolojik çeşitlilik göstergelerinden en az altısını; polinatör türlerin sayısını ve çeşitliliğini izleyecekler. İzleme, restorasyon tedbirleri uygulamaya konur konmaz başlayacak. Veriler kamuya açık olacaktır.
İzleme sistemleri, elektronik veri tabanı, CBS, yapay zeka, gelişmiş veri analizleri, uzaktan algılama teknolojileri, dünya gözlemleri vb kullanarak en üst düzeyde yapılır.
Devletler, her 3 yılda bir, elektronik olarak Komisyona rapor bildireceklerdir.
Ek 1: Kara, Kıyı ve Tatlı Su Ekosistemleri – Habitat Tipleri ve Habitat Grupları
Ek 2: Deniz Ekosistemleri – Habitat Tipleri Ve Habitat Grupları
Ek 3: Deniz Türleri
Ek 4: Tarımsal Ekosistemler İçin Biyoçeşitlilik Göstergeleri Listesi
Ek 5: Ulusal Düzeyde Ortak Tarım Alanları Kuş Endeksi
Ek 6: Orman Ekosistemlerine Yönelik Biyoçeşitlilik Göstergeleri Listesi
Ek 7: Restorasyon Örnekleri Listesi
Yorum Yaz